Jak nauczyć się okresów warunkowych (w tym mieszanych)?

Z tego wpisu dowiesz się, jak nauczyć się okresów warunkowych w języku angielskim. Omówię również mieszane okresy warunkowe i bardziej zaawansowane konstrukcje. Pojedziemy do tematu troszkę inaczej w stosunku do tego, co możesz zazwyczaj zobaczyć w podręcznikach do nauki angielskiego. Nie jest to jednak nic nowego, wiele osób nauczyło się okresów warunkowych właśnie w ten sposób. W przykładach będzie się pojawiać podobna myśl, aby łatwiej było wszystko zrozumieć. Zaczynamy!

Teraźniejszy realny warunek (lub 0 okres warunkowy)

Przykład:
If I have some extra money, I buy new houses. – Jeśli mam trochę dodatkowych pieniędzy, to kupuję nowe domy.

If (jeśli) możesz często zastąpić słówkiem when (kiedy). Użycie when może sugerować, że czynność ma miejsce częściej:
When I have some extra money, I buy new houses – Gdy mam trochę dodatkowych pieniędzy, to kupuję nowe domy.

Użyj tego okresu warunkowego, gdy mówisz o czymś, co dzieje się zwykle. Warunek jest realny w teraźniejszości (zwykle). Używasz czasów teraźniejszych.

Teraźniejszy nierealny warunek (2 okres warunkowy)

If I had a lot of money, I would buy a new house. – Gdybym miał dużo pieniędzy, to kupiłbym nowy dom.

Uważaj na czasownik być. Gdy mówisz o warunku niemożliwym do spełnienia użyj were dla 1 os. l.p. (zwykle użyłbyś was).
If I were you, I would buy this house. – Gdybym był tobą, to kupiłbym ten dom.

2 okresu warunkowego użyjesz, gdy mówisz o czymś nierealnym w teraźniejszości. Warunek jest bardzo mało prawdopodobny lub niemożliwy do spełnienia. Gdy mówisz o czymś nierealnym, pamiętaj, aby cofnąć czas (Present (Simple) -> Past (Simple)). Will również cofasz – na would.

Uwaga! Ta zasada jest bardzo istotna, ponieważ będzie obowiązywać również w innych konstrukcjach (wish, would rather (you), it’s high time itp.). Nierealna czynność = cofnięcie czasu.

When nie wystąpi w drugim okresie warunkowym.

Przeszły realny warunek (0 okres warunkowy w przeszłości)

If I had some extra money, I would buy new houses. – Gdy miałem trochę dodatkowych pieniędzy, zwykłem kupować nowe domy.

Tak, podobnie zachowuje się konstrukcja used to – miałem w zwyczaju (robić).

Użyj tego okresu warunkowego, gdy chcesz wyrazić warunek możliwy do spełnienia w przeszłości. Podobnie do 0 okresu warunkowego, używa się tej konstrukcji, gdy czynność się powtarza. Różnica polega na tym, że sięgniesz po czas Past.

Przeszły nierealny warunek (3 okres warunkowy)

If I had had enough money last year, I would have bought the house. – Gdybym miał wystarczająco pieniędzy w zeszłym roku, kupiłbym (wtedy) ten dom.

Tym razem mamy do czynienia z warunkiem niemożliwym do spełnienia w przeszłości. Skąd wzięły się tak głupie konstrukcje? Pewnie już zakodowałeś, że gdy mówisz o czymś nierealnym, to musisz cofnąć czas. Jako że jesteś w przeszłości, czas Past (Simple) możesz cofnąć na Past Perfect (Simple), podczas gdy would (do) and would (have done). Nie ma bardziej przeszłej formy od would, możesz zatem użyć tylko bezokolicznika perfektowego, aby się jeszcze bardziej cofnąć.

Paradoksalne ten okres warunkowy jest najłatwiejszy, mimo że na pierwszy rzut oka wygląda strasznie. Dlaczego? Nie czekają na Ciebie żadne pułapki. Nie ma nieregularnych form. Nic nie musisz odmieniać przez osoby. Zapamiętaj wzór:

had (done) + would (have done)

Możesz sobie nawet konstrukcję wystukać palcami. Raz, dwa + raz, dwa, trzy.

Przyszły realny warunek (1 okres warunkowy)

If I have a lot of money, I will buy a house. – Jeśli będę miał dużo pieniędzy, to kupię dom.

3 okres warunkowy wydaje się być najtrudniejszy, podczas gdy 1 okres warunkowy sprawia zwykle najwięcej kłopotów. Kolejny paradoks jest taki, że często się go bierze na początku przygody z okresami warunkowymi. Może stąd wzięła się jego nazwa (hihi).

Dlaczego on taki niefajny jest?

1. Zwróć uwagę, że w warunku musisz użyć czasu teraźniejszego, mimo że wyrażasz przyszłość.
If have a lot of money – (tu:) Jeżeli będę miał dużo pieniędzy
2. Musisz mieć opanowany czas teraźniejszy Present Simple. Nie zapominaj zatem o operatorach (don’t, do you?).
3. Pamiętaj, że używasz czasu teraźniejszego w warunku. Czasownik be zasada ta też obowiązuje. Nie będzie zatem I will be tylko I am.

1 okresu warunkowego użyjesz, gdy mówisz o warunku możliwym do spełnienia w przyszłości.

If możesz zastąpić innymi słówkami, np.: when lub as soon as. Będą to tak zwane zdania czasowe w przyszłości.
I will call you if I come back home. – Zadzwonię do ciebie, jeśli wrócę do domu.
I will call you when I come back home. – Zadzwonię do ciebie, kiedy wrócę do domu.
I will call you as soon as I come home. – Zadzwonię do ciebie, jak tylko wrócę do domu.

Przyszły nierealny warunek

Konstrukcja nie będzie się niczym różnić w stosunku do teraźniejszego warunku nierealnego (2 okres warunkowy). Różnica polega na tym, że mówisz o przyszłości.

If I had a lot of money, I would buy this house. – Gdybym miał dużo pieniędzy, kupiłbym ten dom. Tu I teraz, ale nie jest to realne w teraźniejszości.

If I had a lot of money tomorrow, I would buy this house. – Gdybym miał dużo pieniędzy jutro, kupiłbym ten dom.

Mieszane okresy warunkowe

Tak jak wspomniałem wcześniej, warto uczyć się okresów warunkowych w ten sposób, ponieważ mają większy sens, przynajmniej moim zdaniem. Łatwiej też będzie Ci zrozumieć mieszane okresy warunkowe. Najprawdopodobniej mógłbyś wymieszać wszystkie okresy warunkowe. Cytując klasyka: „W zależności. Jakby się dało.”

Na co dzień (a tak naprawdę rzadziej) będziesz mieszał II i III okres warunkowy:

II okres warunkowy (warunek niemożliwy do spełnienia w teraźniejszości):
If I were you, I would buy this house. – Gdybym był (teraz) tobą(, ale nie jestem), to kupiłbym ten dom.

III okres warunkowy (warunek niemożliwy do spełnienia w przeszłości):
If I had enough money yesterday, I would have bought that house. – Gdybym miał wystarczająco dużo pieniędzy wczoraj(, ale nie miałem), to kupiłbym (wtedy) tamten dom.

II okres warunkowy (warunek – niemożliwa teraźniejszość) + III okres warunkowy (rezultat – niemożliwy w przeszłości):
If I were you, I would have bought that house. – Gdybym był (teraz) tobą(,ale nie jestem), to kupiłbym (wtedy) tamten dom.

III okres warunkowy (warunek – niemożliwa przeszłość) + II okres warunkowy (rezultat – niemożliwa w teraźniejszości):
If I had enough money yesterday, I would have a house today. – Gdybym miał wystarczająco dużo pieniędzy wczoraj(, ale nie miałem), to miałbym dom dziś, ale nie mam.

Cofanie czasów w okresach warunkowych

Warunek Teraźniejszość Realny Present (Simple)
Nierealny Past (Simple)
Przeszłość Realny Past (Simple)
Nierealny Past Perfect (Simple)
Przyszłość Realny Present (Simple)
Nierealny Past (Simple)

 

Rezultat Teraźniejszość Realny Present (Simple)
Nierealny Would (do)
Przeszłość Realny Past (Simple)
Nierealny Would (have done)
Przyszłość Realny Will (do)
Nierealny Would (do)

Przecinki w okresach warunkowych

Pamiętaj o przecinku, jeśli if stawiasz na początku. Podobnie będzie z when.

If I had a lot of money, I would buy a house.
I would buy a house if I had a lot of money.

Aspekty w okresach warunkowych

W okresach warunkowych możesz również użyć czasów Continuous czy Perfect. Gdy chcesz położyć nacisk na trwanie czynności zarówno w warunku i rezultacie, sięgnij po aspekt Continuous (be + ing).

If I had a lot of money, I would be buying this house now. – Gdybym miał dużo pieniędzy, kupowałbym (byłbym w trakcie kupowania) dom teraz.

If I am buying a house at 6 tomorrow, I won’t call you. – Jeśli będę kupował (będę w trakcie kupopwania) dom jutro o 6, nie zadzwonię do ciebie.

Po Perfect sięgniesz wtedy, gdy będziesz chciał zwrócić uwagę na to, że czynność już się skończyła. Perfect = have + done = mieć (zrobione).
If I had a lot of money, I would have bought a house by now. – Gdybym miał dużo pieniędzy, to miałbym już kupiony dom.

Przecież to mieszany okres warunkowy jest! Exactly! Miałbyś już coś zrobione. Zamiast (do) używasz (have done). Trudniejszy przykład:

If I have bought the house by 8, I will call you in the evening. – Jeśli kupię (będe miał kupiony) dom do 8, Zadzwonię do ciebie wieczorem.

Te przykłady nie są jakieś piękne, ale chciałem być konsekwentny, jeżeli chodzi o podobieństwo zdań. Mam nadzieję, że wszystko powyżej jest jasne.

Wszystkie okresy warunkowe jeszcze raz

Oczywiście możesz jeszcze użyć czasowników modalnych oraz innych spójników niż if czy when. Spotkasz się również z inwersją. Są również wyjątki, gdy will pojawi się po if. Wszystko to omówimy w innym wpisie.

Teraźniejszy warunek

Realny
If I have some extra money, I buy new houses. – Jeśli mam trochę dodatkowych pieniędzy, to kupuję nowe domy.
Nierealny
If I had a lot of money, I would buy a new house. – Gdybym miał dużo pieniędzy, to kupiłbym nowy dom.
Gdybym miał, ale nie mam. – Cofasz.

Przeszły warunek

Realny
If I had some extra money, I would buy new houses. – Gdy miałem trochę dodatkowych pieniędzy, zwykłem kupować nowe domy.
Nierealny
If I had had enough money last year, I would have bought the house. – Gdybym miał wystarczająco pieniędzy w zeszłym roku, kupiłbym (wtedy) ten dom.
Gdybym (wtedy) miał, ale nie miałem. – Cofasz.

Przyszły warunek

Realny
If I have a lot of money, I will buy a house. – Jeśli będę miał dużo pieniędzy, to kupię dom.
Nierealny
If I had a lot of money tomorrow, I would buy this house. – Gdybym miał dużo pieniędzy jutro, kupiłbym ten dom.
Gdybym miał, ale nie będę. – Cofasz.

Mieszane okresy warunkowe

II (warunek) + III (rezultat)
If I were you, I would have bought that house. – Gdybym był (teraz) tobą(,ale nie jestem), to kupiłbym (wtedy) tamten dom.
III (warunek) + II (rezultat)
If I had enough money yesterday, I would have a house today. – Gdybym miał wystarczająco dużo pieniędzy wczoraj(, ale nie miałem), to miałbym dom dziś, ale nie mam.

Pozostałe asepkty w okresach warunkowych

Continuous

Rezultat
If I had a lot of money, I would be buying this house now. – Gdybym miał dużo pieniędzy, kupowałbym (byłbym w trakcie kupowania) dom teraz.
Warunek
If I am buying a house at 6 tomorrow, I won’t call you. – Jeśli będę kupował (będę w trakcie kupopwania) dom jutro o 6, nie zadzwonię do ciebie.

Perfect

Rezultat
If I had a lot of money, I would have bought a house by now. – Gdybym miał dużo pieniędzy, to miałbym już kupiony dom.
Warunek
If I have bought the house by 8, I will call you in the evening. – Jeśli kupię (będe miał kupiony) dom do 8, Zadzwonię do ciebie wieczorem.

Czas na praktykę

Teraz warto robić jak najwięcej ćwiczeń, aby przyzwyczaić się do wszystkich konstrukcji. Polecam ćwiczenia typu luka z pojedynczymi i następnie wymieszanymi okresami warunkowymi. Twórz również własne zdania. Jeżeli masz możliwość, poproś kogoś o sprawdzenie.

Uwaga! Jeżeli masz braki w gramatyce, zanim zabierzesz się za ćwiczenia, warto wyklepać konstrukcje m.in.:
– Czasy: Present Simple, Past Simple, Past Perfect, Future Simple. Jak je szybko opanować? Zapoznaj się z tym wpisem.
– Czasownik być w teraźniejszości i przeszłości. Darmowy plik PDF znajdziesz w sekcji Download.
Znajość aspektówy też przyda się w zrozumieniu bardziej zaawansowanych kostrukcji z okresami warunkowymi.

Jeżeli zauważyłeś jakiś błąd, to proszę napisz pod ten adres: kontakt@withflyingcolours.pl lub przejdź do zakładki kontakt. W wolnej chwili na pewno przeczytam Twoją wiadomość i spróbuję zastosować się do Twoich uwag. Z góry dziękuję.